Ortodontik problemler dişsel kaynaklı, çenelerden kaynaklı (iskeletsel) ya da fonksiyonel kaynaklı olabilir. Dişsel problemlerin tedavisinde herhangi bir yaş sınırı olmaksızın, daimi dişler sürdükten sonra sabit ortodontik tedaviler (tel tedavileri veya şeffaf plak tedavileri ile) yapılmaktadır. Ancak çenelerden kaynaklı olan veya fonksiyonel olan problemlerin tedavisinde erken müdahale önemlidir. Erken dönemde yapılan basit ortodontik müdahaleler, ileride ciddi dişsel ve iskeletsel problemlere neden olabilecek sorunların şiddetini azaltmakta ya da ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca erken dönemde yapılan ortodontik tedaviler daha hızlı sonuç vermektedir.
Bebeklik dönemindeki parmak emme ve biberon kullanımı gibi bazı alışkanlıklar ile erken dönemde karşılaşılan solunum problemleri (geniz eti problemleri, bademcik iltihabı, adenoid vejetasyon vb.) uzun yıllar devam ettiği takdirde çenelerde iskeletsel bozukluklara sebep olabilmektedir. Bu problemlerin erkenden tanı ve teşhisi önem arz etmekte ve zararlı alışkanlıkların önlenmesi için uygulanan koruyucu ve önleyici tedaviler, problemlerin ilerlemesini engellemekte ve daha komplike tedavi uygulamalarının önüne geçmektedir.
Bu nedenlerden dolayı genellikle ortodontik açıdan ilk muayene 6-7 yaşından itibaren başlamalıdır. Çoğu ortodontik hastanın aktif tedavisi 9-14 yaşları arasında başlar. İskeletsel bozukluklara, çenelerin büyüme gelişimleri tamamlanmadan müdahale edildiği takdirde tedavini başarı şansı daha yüksek olmaktadır. Aksi takdirde yetişkin dönemde çenelerin düzeltimi, komplike bir tedavi yöntemi olan ortognatik cerrahi (çene ameliyatları) ile düzeltilmektedir.
Koruyucu ve önleyici ortodontik tedavilerin amacı
- Çocuklardaki çene ile ilgili bozuklukları tespit edip, erken müdahale etmek,
- Yanlış yutkunma ve ağız solunumu gibi ileride çene problemlerine neden olabilecek yanlış fonksiyonların ve zararlı alışkanlıkların tedavisi,
- Dişlere okluzal travma dediğimiz ters kuvvetlerin gelmesini ihtimalini ortadan kaldırmaktır.
Çocuğunuz ağızdan nefes alıyorsa ve dudakları açık ise; bu bozuklukların tedavisinde ortodontist ve kulak burun boğaz uzmanın birlikte çalışması ve fonksiyonları düzeltmesi gerekir. Bu tip tedaviler değişik nefes ve kas egzersizlerinden ve bu yaş çocukların takabileceği apareylerden oluşan bir tedavi yöntemidir.
Çocuğunuz 4-5 yaşına geldiğinde eğer bir problem gözlemliyorsanız onu bir ortodontiste götürmeniz gereklidir. Çünkü erken fark edildiği zaman bazı ortodontik problemleri çözmek daha kolaydır ve özellikle ağız solunumunun sebep olduğu çene problemlerinin oluşmasını engellemek mümkündür.
Bu dönemdeki ortodontik tedavilere “koruyucu ve önleyici tedaviler” denilmektedir. Çocuğunuzun dişleri düzgün görülse bile sizin fark edemeyeceğiniz, sadece ortodontistin belirleyebileceği bazı problemler olabilir. Bazen de sizin problem olarak gördüğünüz bir durum tamamen normal olup ve zamanla kendiliğinden düzelecek bir durum olabilir. Çocuğunuzun dişlerinde gözlemlediğiniz her problem tedavi gerektirmeyebilir. 7-9 yaşları arasında çocuğunuzun ortodontik muayenesi yapıldığında dişlerde görülen bazı problemler fark edilse bile, ortodontistiniz size acil bir tedavi önermeyebilir. En iyi sonucu elde etmek için, ortodontistiniz sizin için en uygun zamanı beyan edecektir.
Kapsamlı ortodontik tedaviler
Hemen her yaşta ortodontik tedavi yapılabiliyor olmasına rağmen, her hastanın problemine göre ideal bir yaşı vardır. Ortodontik tedaviler sıklıkla bütün ana dişler sürdükten sonra (11-12 yaş) yapılır. Fakat bazı ortodontik bozuklukların, çocuktaki var olan büyüme potansiyelinden yararlanmak için erken dönemde tedavi edilmesi gerekmektedir ki bu tedavilere koruyucu önleyici ortodontik tedavi denilmektedir. Çocuğunuzun ağzındaki en son süt dişi sallanıp düşünce (11-12 yaş) daimi dişlenme dönemine geçilmiş demektir. Bu dönemde 2. büyük azı dişleri de sürmüş ise ağızda toplam 28 diş mevcuttur. 20 yaş dişlerinin de ağıza yerleşmesi ile toplam 32 diş tamamlanmış olur.
Çocukluk döneminde ortodontik tedaviler uygulanmazsa ne olur?
Estetik bir gülüş kişinin kendine olan güvenin artmasını sağlar. Düzgün sıralanmış dişlerin en sağlıklı tedavisi ise ortodontidir. Çapraşık dişlerin varlığı demek dişler arasında temizlenmesi zor alanlar demektir. Temizlenmesi zor alanlar çürüğe yatkındır. Yani çapraşıklık varlığında ortodontik tedavi sadece estetik amaçlı değil, sağlığın korunması amacıyla da yapılmalıdır.
